The Guardian: Άγνοια και παρανοήσεις τερμάτισαν τις συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν για τα πυρηνικά της Τεχεράνης

Στις πολλές παράξενες προτάσεις που έπεσαν στο τραπέζι κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας της αμερικανο-ισραηλινής επίθεσης στο Ιράν, ίσως η πιο απροσδόκητη ήταν μια πρόσκληση από τον ειδικό απεσταλμένο του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, προς τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, να συναντήσει αυτόν και τον γαμπρό του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ , στη γέφυρα του αεροπλανοφόρου Λίνκολν.
Η ιδέα ότι ο Αραγτσί θα έφευγε από τις συνομιλίες στο Ομάν σχετικά με το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν για να περιηγηθεί σε ένα πλοίο που στάλθηκε στον Περσικό Κόλπο σε μια προσπάθεια να εκδιώξει την κυβέρνησή του φαινόταν στην καλύτερη περίπτωση ιδιόμορφη.
Όμως αποτυπώνει ανάγλυφα τον ανορθόδοξο τρόπο με τον οποίο οι Κούσνερ και Γουίτκοφ προσέγγιζαν για δύο χρόνια τις συνομιλίες για τα πυρηνικά, οι οποίες διακόπηκαν δύο φορές από ισραηλινές και αμερικανικές αεροπορικές επιδρομές.
Ελλιπείς γνώσεις και παρερμηνείες
Ο ίδιος ο Γουίτκοφ  έχει παραδεχτεί ότι δεν διαθέτει σε βάθος γνώση της πραγματικότητας της Μέσης Ανατολής και οι γνώσεις του για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν ήταν ελλιπείς, αλλά επέμεινε ότι «ήταν αρμόδιος να το συζητήσει, αφού το είχε μελετήσει».
(AP Photo/Julia Demaree Nikhinson)
Όσοι συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις λένε ότι συνέβαλαν σημαντικά στην πορεία προς τον πόλεμο οι παρανοήσεις σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας του πολύπλοκου πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, όπως ο σκοπός και οι ανάγκες σε ουράνιο του Ερευνητικού Αντιδραστήρα της Τεχεράνης (TRR), το εύρος του σχεδιαζόμενου μελλοντικού πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και της συμμετοχής αμερικάνικων εταιρειών.
Οι Ιρανοί λένε τώρα ότι τελικά οι συνομιλίες ήταν πάντα ένα τέχνασμα, σχεδιασμένο να επιτρέψει στις ΗΠΑ να συγκεντρώσουν τη στρατιωτική τους αρμάδα.
Η πρόταση στις διαπραγματεύσεις της Γενεύης
Βρετανοί αξιωματούχοι με γνώση της πρότασης που είχε διατυπωθεί στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ – Ιράν στη Γενεύη θεωρούν ότι ήταν μια καλή συμφωνία πάνω στην οποία μπορούσε να βασιστεί κανείς, εν μέρει επειδή, σε αντίθεση με την πυρηνική συμφωνία του 2015, δεν υπήρχαν ρήτρες λήξης.
Ένα σχέδιο για μια περιφερειακή κοινοπραξία εμπλουτισμού υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, το οποίο είχε κεντρική θέση στον προηγούμενο γύρο συνομιλιών, είχε καταρρεύσει. Επιτεύχθηκε μια ευρεία συμφωνία για την επιστροφή της πλήρους εποπτείας από τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ). Υπό την παρακολούθηση και την επαλήθευση του ΔΟΑΕ, το Ιράν θα απαλλασσόταν από το απόθεμά του των 440 κιλών ουρανίου που έχει ήδη εμπλουτιστεί στο 60%. Το απόθεμα, το οποίο τώρα πιστεύεται ότι βρίσκεται κάτω από τα ερείπια του εργοστασίου στο Φορντό, δεν θα εξαγόταν στο εξωτερικό, όπως είχε προταθεί στο παρελθόν, αλλά θα αναμειγνυόταν, μια διαδικασία που θεωρείται σε μεγάλο βαθμό ως μη αναστρέψιμη.

Το μεγαλύτερο εμπόδιο ήταν ότι το Ιράν αρνούνταν να εγκαταλείψει το δικαίωμα εμπλουτισμού ουρανίου για το μελλοντικό του πυρηνικό πρόγραμμα και απαιτούσε να λειτουργεί 30 φυγοκεντρητές, πολύ λιγότερους από ό,τι σήμερα.
Η απειλή που θα αποτελούσαν αυτές οι υποδομές, θα εξαρτιόταν από την ποιότητα του καθεστώτος επιθεώρησης. Το Ιράν αποδέχτηκε ότι λόγω της καταστροφής των εργοστασίων εμπλουτισμού στο Φορντό και το Νατάνζ θα υπήρχε μια πολυετής παύση στον εμπλουτισμό.
Την τελευταία ημέρα των συνομιλιών στη Γενεύη, το Ιράν πρότεινε ένα μορατόριουμ τριών έως πέντε ετών, με την παύση να λήγει μετά το τέλος της προεδρίας Τραμπ, αλλά μετά από τηλεφωνική διαβούλευση με τον Τραμπ κατά τη διάρκεια του μεσημεριανού διαλείμματος, ο Γουίτκοφ επανήλθε επιμένοντας σε 10 χρόνια.
Μέχρι την τελευταία εκείνη ημέρα – δύο ημέρες πριν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκινήσουν την επίθεσή τους – οι διαπραγματευτικές ομάδες των δύο χωρών είχαν επίσης καταλήξει σε συμφωνία για την άρση του 80% των κυρώσεων που είχαν επιβληθεί στο Ιράν, δήλωσε μια πηγή που συμμετείχε στις συνομιλίες.
Εντούτοις, όταν ολοκληρώθηκαν οι συνομιλίες της Γενεύης, οι δύο πλευρές υπέγραψαν απλά μια δήλωση σχετικά με την πρόοδο που είχε σημειωθεί, καθιστώντας προφανές στον υπουργό Εξωτερικών του Ομάν ότι ο πόλεμος ήταν επικείμενος. Έσπευσε άμεσα στην Ουάσινγκτον για να εξηγήσει πόσο κοντά βρίσκονταν οι δύο πλευρές σε μια σημαντική πρόοδο, όμως η πρότασή του για μηδενική αποθήκευση δεν είχε την ίδια ισχύ με τον μηδενικό εμπλουτισμό.
Η Καταρίνα Σίμονεν, επίκουρη καθηγήτρια στο εθνικό πανεπιστήμιο άμυνας της Φινλανδίας σχολίασε ότι «η κυβέρνηση Τραμπ είναι αδιαπέραστη, ένας κλειστός κύκλος. Οι ειδικοί ελέγχου των εξοπλισμών στις ΗΠΑ έχουν προσπαθήσει πολύ να προσφέρουν εξειδικευμένες συμβουλές για την πυρηνική φυσική, όμως η ομάδα Τραμπ δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται. Πιθανώς η μεγαλύτερη απογοήτευση είναι ότι αυτή η συμφωνία θα επέτρεπε στον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας να επιστρέψει στο Ιράν, και τόσα πολλά ζητήματα θα μπορούσαν στη συνέχεια να είχαν επιλυθεί».
Πηγή: The Guardian
www.ertnews.gr
Διαβάστε περισσότερα… Read More