Δημογραφική κρίση στην Κίνα: Ιστορικό χαμηλό γεννήσεων και αγωνία για το μέλλον της χώρας

Από την αρχαιότητα έως σήμερα, ο τεράστιος πληθυσμός αποτέλεσε βασικό πυλώνα ισχύος για την Κίνα. Ωστόσο, η διαχείριση αυτού του ανθρώπινου δυναμικού συνοδευόταν πάντα από έντονο προβληματισμό. «Η Κίνα έχει 600 εκατομμύρια ανθρώπους και δεν πρέπει ποτέ να το ξεχνάμε», είχε δηλώσει το 1957 ο Μάο Τσετούνγκ, λίγο πριν η χώρα βυθιστεί σε έναν από τους φονικότερους λιμούς της ιστορίας της.

Σχεδόν επτά δεκαετίες αργότερα, το πρόβλημα έχει αλλάξει μορφή: οι Κινέζοι λιγοστεύουν. Τα τελευταία στοιχεία για τις γεννήσεις, που δόθηκαν στη δημοσιότητα τη Δευτέρα, καταγράφουν το χαμηλότερο ποσοστό γεννήσεων από το 1949, όταν ιδρύθηκε η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας.

Ο πληθυσμός της χώρας ανέρχεται σήμερα σε 1,404 δισεκατομμύρια, μειωμένος κατά περίπου 3 εκατομμύρια σε σύγκριση με πέρυσι. Η κινεζική ηγεσία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα διαχρονικό δίλημμα: πώς θα διαχειριστεί έναν πληθυσμό που αποτελεί πηγή ισχύος, αλλά και τεράστιας πίεσης στους πόρους και το κοινωνικό κράτος.

Οι μακροχρόνιες συνέπειες της πολιτικής του ενός παιδιού

Η σημερινή δημογραφική συρρίκνωση έχει βαθιές ρίζες στην πολιτική του ενός παιδιού, η οποία εφαρμόστηκε επίσημα το 1980. Το μέτρο στόχευε στον περιορισμό της πληθυσμιακής έκρηξης, καθώς η οικονομία της χώρας δεν μπορούσε τότε να υποστηρίξει τις αυξανόμενες ανάγκες των πολιτών.

Η πολιτική αυτή, αν και επιβράδυνε την αύξηση του πληθυσμού, δημιούργησε σοβαρές παρενέργειες:

• έντονη ανισορροπία φύλων λόγω προτίμησης στα αγόρια,
• γήρανση του πληθυσμού,
• εκατομμύρια οικογένειες με μοναχοπαίδια, τα λεγόμενα «μικρά αυτοκρατορικά παιδιά»,
• κοινωνικά προβλήματα, όπως αποξένωση και μοναξιά, ιδιαίτερα μετά τη χαλάρωση του συστήματος εσωτερικής μετανάστευσης (hukou).

Όπως είχε επισημάνει το 2016 το Brookings Institution, η πολιτική του ενός παιδιού θα μείνει στην ιστορία ως «ένα από τα πιο δαπανηρά παραδείγματα λανθασμένης δημόσιας πολιτικής».

Η προσπάθεια ανατροπής της τάσης

Η μείωση των γεννήσεων έρχεται σε αντίθεση με βαθιά ριζωμένες κινεζικές παραδόσεις, σύμφωνα με τις οποίες η απόκτηση απογόνων θεωρείται ηθικό καθήκον απέναντι στους προγόνους. Ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ έχει επαναφέρει δημόσια αυτή τη φιλοσοφία, περιγράφοντας τον πληθυσμό ως «το μεγάλο ατσάλινο τείχος που σφυρηλατήθηκε από 1,4 δισεκατομμύρια Κινέζους».

Την ίδια στιγμή, η Κίνα έχει χάσει την πρωτιά ως η πολυπληθέστερη χώρα στον κόσμο, καθώς το 2023 την ξεπέρασε η Ινδία – εξέλιξη με γεωπολιτικές προεκτάσεις, ιδιαίτερα στη διεκδίκηση επιρροής στον λεγόμενο Παγκόσμιο Νότο.

Για την αντιστροφή της δημογραφικής πτώσης, το Πεκίνο εφαρμόζει σειρά κινήτρων:

• φορολογικές ελαφρύνσεις σε παιδικούς σταθμούς,
• κατάργηση φόρων σε προϊόντα οικογενειακού προγραμματισμού,
• ενίσχυση κοινωνικών παροχών,
• πολιτικές που στοχεύουν να καταστήσουν τη γέννηση παιδιών σχεδόν «δωρεάν», όπως μετέδωσε πρόσφατα το κρατικό πρακτορείο Xinhua.

Στο νέο πενταετές αναπτυξιακό σχέδιο περιλαμβάνεται και η προώθηση «θετικής αντίληψης για τον γάμο και την τεκνοποίηση».

Ένα ανοιχτό ερώτημα για το μέλλον

Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: μπορεί η παραδοσιακή αντίληψη της Κίνας να συνυπάρξει με τις κοινωνικές και οικονομικές πραγματικότητες της σύγχρονης ζωής; Η απάντηση δεν είναι απλή, όταν αφορά περισσότερους από 1,4 δισεκατομμύρια ανθρώπους.

Ίσως ο ίδιος ο Μάο είχε συνοψίσει το πρόβλημα ήδη από το 1957, στον τίτλο ενός από τα πιο γνωστά του κείμενα:
«Για τη σωστή διαχείριση των αντιφάσεων στο εσωτερικό του λαού».

Πηγή: AP

www.ertnews.gr

Διαβάστε περισσότερα… Read More